सुनसरी । गहुँको तुलनामा मकैको उत्पादन राम्रो हुन थालेपछि सुनसरीका किसान मकै खेतीतर्फ आकर्षित हुन थालेका छन् ।
धान, गहुँ र मकैसहित कृषिका लागि उर्वर मानिने सुनसरीमा मकैतर्फ किसानको आकर्षण बढ्दै गएको हो ।
सिँचाई अभाव र धानको उत्पादनमा कमी हुँदै गएपछि किसानहरू गहुँ तथा धान खेतीभन्दा मकै खेती गर्नतर्फ आकर्षित भएको गढी गाउँपालिकाका किसान प्रताप साहले बताउनुभयो ।
उन्नत जातको मकैको बिउ बिजनको अभाव र मलको समस्या रहेको भएपनि मकै खेतीबाट नै राम्रो आम्दानी हुने गरेको किसान साह बताउनुहुन्छ । करिब प्रति कट्ठा १० देखि १२ मनसम्म मकै उत्पादन हुने अनुमान उहाँको छ ।
सुनसरीको गढीका किसान साहलाई पहिला गहुँ खेतीमा एक हजार लगानी गर्दा १२ सय रुपियाँ समेत उठान गाह्रो थियो । अर्को विकल्प नभएकाले खेतलाई बाँझो राख्नुभन्दा गहुँ खेती नै गर्नुको विकल्प थिएन । पछि केही ठाउँमा मकै लगाउन थालेको देखेर साहले समेत आफ्नो खेतमा मकै खेती लगाउन सुरु गर्नुभयो । पहिला अनुभव नभएकाले मकैको लगानी गहुँको भन्दा दोब्बर हुने तर आम्दानी हुने कुनै टुङ्गो नभएकोमा डराई डराई लगानी गर्नुभएका उहाँले मकै खेतीबाट पहिलो वर्षमै राम्रो आम्दानी भएकाले खुसी समेत हुनुहन्छ । उहाँले पाँच कट्ठाबाट सुरु गर्नुभएको मकै खेती अहिले ६ बिगाहामा लगाउनुभएको छ ।
साह भन्नुहुन्छ “गहुँमा एक कट्ठाका लागि एक हजार रुपियाँ लगानी गर्दा एक हजार दुई सय रुपियाँको समेत गहुँ उत्पादन नभएको अवस्था थियो भने अहिले मकैमा प्रति कट्ठा दुई हजार रुपियाँको मल, खाद, सिँचाई र बिउ लगाउँदा १० हजार रुपियाँसम्म आम्दानी हुन्छ” । मकै खेतबाट प्रति विघा एक लाख २० हजार रुपियाँ एक सिजनमा आम्दानी हुने गरेको उहाँ बताउनुहुन्छ ।
साह जस्तै इटहरी उपमहानगरपालिका खनाका अर्का किसान रञ्जित सरदारले पनि दुई वर्षदेखि गहुँ खेती छोडेर मकै बाली लगाउन थाल्नुभएको छ । उहाँले पनि गहुँभन्दा मकैमा राम्रो आम्दानी हुने भएकाले मकै खेती गर्न सुरु गर्नुभएको हो । सरदारले दुई बिगाहामा आफ्नै लगानीमा मकै खेती गर्दै आउनुभएको छ ।
त्यसैगरी, सुनसरी इनरुवा आसपास क्षेत्रका धेरै किसानहरू पछिल्लो समय गहुँको खेतीबाट आम्दानी र उत्पादनमा कमी आउन थालेपछि मकै खेती गर्नतर्फ लागेका छन् ।
अहिले सबैभन्दा बढी हरिनगर गाउँपालिका, देवानगञ्ज, गढी, कोशी, भोक्राहा नरसिंह, इनरुवा, रामधुनी र बराहक्षेत्र लगायतका क्षेत्रमा मकैको खेती हुने गरेको कृषि ज्ञान केन्द्रले जनाएको छ ।
