अनुसन्धानसम्बन्धी स्पष्ट नीतिबिनै अधिकांश विश्वविद्यालय सञ्चालन

काठमाडौं । नवीनतम् आविस्कारका लागि विश्वविद्यालयका प्राज्ञहरु नै सक्रिय भएर अनुसन्धान गर्ने चलन छ । देशका लागि आवश्यक नयाँ वैज्ञानिक अनुसन्धानका लागि विश्वविद्यालयहरुले केन्द्रीयस्तरको अनुसन्धान नीति नै बनाउने गरेका छन् । तर, नेपालका अधिकांश विश्वविद्यालयले केन्द्रीय अनुसन्धान नीति नै बनाउन सकेका छैनन् । जसले गर्दा मुलुकको समग्र वैज्ञानिक अनुसन्धानमा कमजोर हुँदै आएको छ ।

देश र समाजका लागि चाहिने वैज्ञानिक अध्ययन र अनुसन्धानका लागि विश्वविद्यालयका केन्द्रीय प्राज्ञिक अनुसन्धान नीति स्पष्ट हुनुपर्छ । विश्वविद्यालय दिँदै आएको उच्चशिक्षाको स्तर मापन, प्राज्ञिकहरुमा गरिने वैज्ञानिक अनुसन्धानले मात्रै थाहा हुन्छ । तर नेपालको त्रिभुवन विश्वविद्यालय बाहेक कुनै पनि विश्वविद्यालयले केन्द्रीय अनुसन्धान नीति नै नबनाइ कार्यविधिका आधारमा काम गर्दै आएका छन् । यसबाट नयाँ खोज र वैज्ञानिक अनुसन्धान हुन नसकेपछि विश्वविद्यालय अनुदान आयोगले नीति नै बनाउन सबै विश्वविद्यालयलार्इ निर्देशन दिएको छ ।

संघीय र प्रादेशिक गरी नेपालमा १७ विश्वविद्यालय सञ्चालनमा छन् । तर सरकार र विश्वविद्यालय अनुदान आयोगले राष्ट्रियस्तरका अनुसन्धान प्रस्ताव आव्हान गर्दा पनि कमै विश्वविद्यालयको मात्र आवेदन पर्ने गरेको छ । यसले पनि विश्वविद्यालयमा नयाँ वैज्ञानिक खोज तथा अनुसन्धान हुन नसकेको पुष्टि हुन्छ ।

नयाँ ज्ञान सिर्जना गर्नु आफैंमा महत्वपूर्ण हो । यसका लागि विश्वविद्यालयका प्राज्ञहरुले नै गहन खोज गरी समाजलार्इ आवश्यक वैज्ञानिक अनुसधान दिन विश्वविद्यालयहरुले नै केन्द्रिय अनुसन्धान नीति बनाउनुपर्ने सुझाव विज्ञहरुको छ ।

विश्वविद्यालयहरुले भने बजेट अभावको बहाना बनाउँदै नयाँ वैज्ञानिक अध्ययन अनुसन्धानका काम गर्न सकेका छैनन् । नविनतम् अनुसन्धानका लागि सरकारले यसपटक ९० करोड रुपैयाँ बजेट छुट्याएको छ ।

• संसद विघटन